Fataal effect van gebruik verkeerde bevestigingsmaterialen in zwembaden.

Op 21 juni 2016 wees de Rechtbank in Den Bosch vonnis in de zaak van de omlaaggevallen luidspreker in zwembad De Reeshof in Tilburg (november 2011). Een moeder raakten daarbij gewond maar haar 5 maanden oude baby overleefde het ongeluk niet.
Niet de installateur van de bevestiging maar Gemeente Tilburg werd ernstige nalatigheid bij het onderhoud verweten. Het OM eist een boete van €60.000,-.

In een tweeluik zal eerst worden ingegaan op de rol van de materiaalkeuze bij dit ongeval. De volgende post zal ingaan op de noodzaak van effectief onderhoud en beheer.

De keuze van de juiste bevestigingsmaterialen
RVS ophangmiddelen

In 2001 kwam in Steenwijk een luchtkanaal en het gehele plafond naar beneden. De RVS bevestigings-materialen bleken niet bestand tegen de chloridehoudende zwembadatmosfeer. Gelukkig raakte daarbij niemand gewond. In 2012 was dat helaas niet het geval en overleed een 5 maanden oude baby . . .

De keuze van bevestigingsmaterialen in zwembaden vereist een specialistische kennis van de effecten van een chloridehoudende omgeving op deze materialen. Om hygienische en esthetische redenen wordt in zwembaden vaak voor RVS gekozen. In de vaak gehoorde vertaling “roestvrijstaal” van deze afkorting schuilt al een begin van misverstanden. RVS staat voor “roestvast staal”: het blijkt met name in een zwembadomgeving allerminst roest- of corrosievrij. Sommige eigenschappen kunnen in zo’n omgeving tot grote risico’s leiden. Een gebrek dient dus tijdig te worden onderkend.

Bewustvorming heeft vaak dramatische aanleidingen nodig voordat actie wordt genomen. In Nederland is de aanleiding “Steenwijk”, het zwembad waar in 2001 als bij donderslag een luchtkanaal samen met het plafond eronder in de zwemhal naar beneden kwam, gelukkig toen zonder gewonden of nog erger. In 2012 was daar dus de dood van een baby door een omlaagvallende luidsprekerbox in Tilburg. De oorzaak bleek in beide gevallen breuk van RVS ophangmateriaal.

Nieuwe regelgeving bevestigingsmaterialen

In het Bouwbesluit is aangegeven dat een gebouw geen gevaar op mag leveren voor bewoners, gebruikers en omgeving. Zwembaden vragen toch om een specifiekere aanpak. Na eerdere publicaties over dit onderwerp in 2013 (TNO-rapport (R11051) over de toepassing en inspectie van RVS in zwembaden is deze uiteindelijk op 1 december 2015 uitgemond in een praktijkrichtlijn (NPR9200). Deze richtlijn is weliswaar geen “harde” wettelijke verplichting maar vormt wel een duidelijke handleiding en plan van aanpak.

Recent onderzoek in opdracht van de minister voor Wonen en Rijksdienst onder 1033 overdekte zwembaden heeft aangetoond dat bij 67% van de zwembaden sprake is van niet-resistent roestvaststaal. Belangrijker is dat 92% van deze zwembaden nog geen halfjaarlijkse inspecties uitvoert naar de staat van dit roestvaststaal. Dit vormt mede de reden van recente wijziging van de Regeling Bouwbesluit 2012 per 1 juli 2016 (nl. de “onderzoeksplicht volgens het zorgplichtartikel 1a van de Woningwet”).

Strekking van de NPR9200

De NPR 9200 ‘Metalen ophangconstructies en bevestigingsmiddelen in zwembaden’ beoogt een duidelijke, werkbare en realistische praktijkrichtlijn neer te leggen hoe om te gaan met de risico’s die samenhangen met het gebruik van de verschillende RVS-soorten in een zwembadomgeving. Doel is daarbij de risico’s te minimaliseren. Door duidelijke risicozones te onderscheiden zal het eenvoudiger worden een relevante schifting aan te brengen in de effecten van mogelijk optredend falen van RVS-bevestigingen.
De benadering is die van de Risico-analyse (RI&E) waardoor de eigenaar/exploitant naast de verantwoordelijkheid ook meer gelegenheid krijgt deze weliswaar met beleid maar tevens toegespitst op zijn specifieke situatie in te vullen.

In essentie vormt de strekking van de NPR9200:

  • alle te laag gelegeerde RVS soorten en kunststof zijn als dragend bevestigingsmiddel in een zwembadomgeving verdacht en zouden niet mogen zijn/worden toegepast,
  • deze zouden op termijn vervangen dienen te worden,
  • tot dat moment zijn deze onderwerp van meer of minder frequente inspectie,
  • een inventarisatie gevolgd door frequente vervolginspecties is noodzakelijk om zicht op de situatie te verkrijgen en te behouden,
  • bij de inventarisatie wordt een zwembadaccommodatie verschillende risicozones verdeeld, ieder met aangepast beleid t.a.v. het aanwezige RVS.

Doel van de NPR is uitfasering van “gevaarlijke” toepassingen van RVS. Waar het niet anders kan: toepassing van bestendige verbindings- en bevestigingsmiddelen (o.a. thermisch verzinkt en ge(poeder)coat staal of RVS-soorten 1.4529 en 1.4547). Deze worden in een zwembadomgeving als wel bestendig geacht (zie rapport 2331 van NACE International: tabel 3). Maar ook dàt ontslaat de eigenaar niet van zijn zorgplicht . . . .

In de volgende post meer hierover.

Naschrift:
Voor bestaande zwembaden (vergunningsaanvraag voor 1-7-2016) geldt een onderzoeksverplichting. Per 30-6-2016 is dit artikel (5.12) toegevoegd aan de Regeling Bouwbesluit 2012 (lees de publicatie van deze wijziging hier).


Bronnen:
nen.nl: NPR 9200 ‘Metalen ophangconstructies en bevestigingsmiddelen in zwembaden’
dichtbij.nl: OM eist 60.000 euro boete van gemeente Tilburg